{"id":151,"date":"2022-10-18T21:07:53","date_gmt":"2022-10-18T21:07:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/?page_id=151"},"modified":"2025-01-29T13:33:37","modified_gmt":"2025-01-29T13:33:37","slug":"afgeronde-projecten","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/?page_id=151","title":{"rendered":"Afgeronde projecten"},"content":{"rendered":"<div id=\"pl-151\"  class=\"panel-layout\" ><div id=\"pg-151-0\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-0-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-0-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"0\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h1>Afgeronde projecten<\/h1>\n<p>Hieronder volgt een overzicht van reeds afgeronde onderzoeks- en ontwikkelprojecten, projecten waaraan het <strong>Van Praag Instituut<\/strong> een bijdrage heeft geleverd.<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-1\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-1-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-1-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"1\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5><span id=\"anchor_projecten_common_01\">COMMON-studie<\/span><\/h5>\n<p>De <strong>COMMON-studie<\/strong> betreft het project \u2018Make open Communication about evidence-based Complementary Medicine part of routine oncology practice; the participatory development of supporting tool\u2019. Doel van de <strong>COMMON-studie<\/strong> is het vergroten van de kennis, bespreekbaarheid, toegankelijkheid en veilig en passend gebruik van complementaire zorg in de oncologie in het algemeen en in de behandeling van borstkanker in het bijzonder.<\/p>\n<p>De meeste pati\u00ebnten met borstkanker maken naast hun reguliere behandeling gebruik van complementaire zorg zoals yoga, mindfulness of voedingssupplementen. Niet iedereen is op de hoogte van wat cz voor hen kan betekenen. Daarnaast is het gebruik ervan niet altijd zonder risico. Het is dus van belang verwachtingen, behoeften, kwaliteit en effectiviteit van cz goed te bewaken. Een voorwaarde hiervoor is een open dialoog tussen pati\u00ebnten en reguliere zorgverleners, naast kennis en beschikbaarheid van effectieve cz. Echter, 30% van de pati\u00ebnten met borstkanker die cz gebruiken bespreekt dit niet met haar behandelaar. Artsen weten niet wat pati\u00ebnten in dit opzicht van hen verwachten en welke bronnen voor veilige en effectieve cz zij kunnen raadplegen.<\/p>\n<p>Bij de <strong>COMMON-studie<\/strong>\u00a0wordt samengewerkt met co-onderzoekers (pati\u00ebnten of ex-pati\u00ebnten). De <strong>COMMON-studie<\/strong> bestaat uit zes fasen:<\/p>\n<ul class=\"ul_ol_alt_number_1\">\n<li>Inventariseren van factoren die op het niveau van het ziekenhuis het bespreken en implementeren van cz in de oncologie in de weg staan en faciliteren: interviews met managers en zorgverleners.<\/li>\n<li>Observeren hoe cz met pati\u00ebnten met borstkanker wordt besproken: secundaire analyses van gemaakte audio-opnames van consulten tussen pati\u00ebnten met borstkanker en hun zorgverleners.<\/li>\n<li>Inventariseren van de verwachtingen, behoeften, ervaringen en kennis met betrekking tot (het bespreken en aanbieden van) cz bij pati\u00ebnten met borstkanker en zorgverleners in drie ziekenhuizen: interviews bij pati\u00ebnten en zorgverleners.<\/li>\n<li>Inventariseren van het huidige aanbod aan (evidence-based) cz in Nederland en daarbuiten: <strong>a)<\/strong> een review van gepubliceerde review studies naar de effectiviteit van cz-interventies bij kanker, <strong>b)<\/strong> een overzicht van het actuele cz-aanbod in Nederland op basis van internet searches, en <strong>c)<\/strong> een survey onder complementaire zorgverleners.<\/li>\n<li>Ontwikkelen van een cz-toolbox voor pati\u00ebnten en zorgverleners om cz te kunnen bespreken.<\/li>\n<li>Pilotstudie rond acceptatie, het gebruik, de effectiviteit en implementatie van de COMMON cz-toolbox in de drie participerende ziekenhuizen.<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Zie ook:<\/strong><\/span> <a href=\"https:\/\/www.nivel.nl\/nl\/project\/common-ontwikkelen-van-een-instrument-voor-het-communiceren-over-aanvullende-behandeling\">www.nivel.nl<\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2020-2024<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> Nivel <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Universiteit van Leiden <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Borstkankervereniging Nederland (BVN\/BOOG\/PAG) <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Stichting IKONE <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Kanker.nl <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> V&amp;VN Complementaire Zorg <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Rijnstate Ziekenhuis <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Alexander Monro Ziekenhuis <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> M\u00e1xima Medisch Centrum<\/p>\n<p class=\"p_padding_bottom_0\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Publicaties:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul class=\"ul_type_2 ul_type_2_alt_color\">\n<li><strong>Mentink MDC, van Vliet L, Busch M, Timmer-Bonte A, Noordman J, van Dulmen S.<\/strong> Communication and information about complementary medicine in a Dutch oncology setting: Interviewing patients and providers on their experiences and needs.\u00a0<em>Complementary Therapies in Clinical Practice<\/em>. 2024;57(nov):101916. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ctcp.2024.101916\">doi.org\/10.1016\/j.ctcp.2024.101916<\/a>.<\/li>\n<li><strong>Mentink MDC, Jansen J, Noordman J, van Vliet L, Busch M, van Dulmen S.<\/strong> Interprofessional contact with conventional healthcare providers in oncology: a survey among complementary medicine practitioners.\u00a0<em>BMC Complement Med Ther<\/em>. 2024;24(1):285. Published 2024 Jul 26. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/s12906-024-04563-6\">doi.org\/10.1186\/s12906-024-04563-6<\/a>.<\/li>\n<li><strong>Mentink MDC, Verbeek D, Noordman J, Timmer-Bonte A, von Rosenstiel I, van Dulmen S.<\/strong> The Effects of Complementary Therapies on Patient-Reported Outcomes: An Overview of Recent Systematic Reviews in Oncology.\u00a0<em>Cancers<\/em> (Basel). 2023;15(18):4513. Published 2023 Sep 11. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/cancers15184513\">doi.org\/10.3390\/cancers15184513<\/a>.<\/li>\n<li><strong>Schouten AEM, Mentink MDC, Timmer-Bonte JANH, Noordman J, van Dulmen S.<\/strong> Perspectives and Attitudes of Dutch Healthcare Professionals Regarding the Integration of Complementary Medicine in Oncology.\u00a0<em>Integr Cancer Ther<\/em>. 2023;22:15347354231164650. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1177\/15347354231164650\">doi.org\/10.1177\/15347354231164650<\/a>.<\/li>\n<li><strong>Mentink MDC, van Vliet LM, Timmer-Bonte JANH, Noordman J, van Dulmen S.<\/strong> How is complementary medicine discussed in oncology? Observing real-life communication between clinicians and patients with advanced cancer.\u00a0<em>Patient Educ Couns<\/em>. 2022 Aug 17:S0738-3991(22)00386-X. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.pec.2022.08.007\">doi.org\/10.1016\/j.pec.2022.08.007<\/a>.<\/li>\n<li><strong>Mentink M, Noordman J, Busch M, van Vliet L, Timmer-Bonte JA, van Dulmen S.<\/strong> Towards an open and effective dialogue on complementary medicine in oncology: protocol of patient participatory study \u2018COMMON\u2019. <em>BMJ Open<\/em>. 2021 Oct 20;11(10):e053005. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmjopen-2021-053005\">doi.org\/10.1136\/bmjopen-2021-053005<\/a>. PMID: 34670766; PMCID: PMC8529983.<\/li>\n<\/ul>\n<p>De<strong> COMMON-studie<\/strong> heeft onder meer als resultaat een toegankelijke online keuzehulp voor de spreekkamer opgeleverd, waarin zorgverleners snel kunnen opzoeken welke vorm van complementaire zorg bij welke klacht bij kanker gebruikt zou kunnen worden. De keuzehulp is gemaakt op basis van Amerikaanse richtlijnen en is getoetst onder Nederlandse medisch en verpleegkundige specialisten in de kankerzorg.<\/p>\n<p>Zie ook:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nivel.nl\/nl\/klinische-richtlijnen-society-integrative-oncology\">www.nivel.nl\/nl\/klinische-richtlijnen-society-integrative-oncology<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-2\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-2-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-2-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"2\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5><span id=\"anchor_projecten_cocoz_01\">COCOZ Proeftuinen<\/span><\/h5>\n<p>Samen met 6 beroepsorganisaties voor complementaire zorg, hebben het Van Praag Instituut en Louis Bolk Instituut het landelijke <strong>COCOZ project<\/strong> uitgevoerd, een project over <strong>communicatie en verwijzing complementaire zorg<\/strong>. Tussen 2016-2019 heeft dit project een aantal tips en tools opgeleverd waarmee complementaire behandelaren en huisartsen elkaar beter kunnen leren kennen en samenwerken. Inmiddels zijn er vele ontwikkelingen gaande op het gebied van complementaire zorg. Leefstijl en preventie worden steeds serieuzer genomen als belangrijke thema\u2019s rond gezondheid, ook in de GGZ. Er is het Consortium Integrale Zorg en Gezondheid van 6 reguliere zorgorganisaties, dat ervaring opdoet met poli\u2019s \u2018integrale oncologie\u2019 en \u2018integrale kindergeneeskunde\u2019. Bij deze poli\u2019s horen lokale-regionale verwijscircuits van complementaire behandelaren.\u00a0In de COMMON studie wordt in 3 ziekenhuizen onderzocht wat pati\u00ebnten en artsen-verpleegkundigen nodig hebben om het gesprek over complementaire zorg bij kanker te kunnen voeren. Het pati\u00ebnteninformatieplatform <a href=\"https:\/\/kanker.nl\">Kanker.nl<\/a> heeft haar dossier complementaire zorg geactualiseerd en uitgebreid, omdat er veel vraag naar is bij pati\u00ebnten.\u00a0Dit alles betekent dat de behoefte aan communicatie over complementaire zorg groter wordt en daarmee ook de samenwerking tussen reguliere en complementaire behandelaars.<\/p>\n<p>Daarom is er in 2022 een uitbreiding van het <strong>COCOZ project<\/strong> gestart met de <strong>COCOZ Proeftuinen<\/strong>. Een proeftuin biedt deelnemers de mogelijkheid om samen nieuwe idee\u00ebn te operationaliseren en door te ontwikkelen, in dit geval om een goede basis te leggen onder de benodigde samenwerking en daarvoor praktische tools (verder) te ontwikkelen.<\/p>\n<p>Er zijn drie regionale proeftuinen ingericht, in de regio\u2019s Amsterdam, Utrecht en Noord-Nederland. Daarin zijn vertegenwoordigers van 15 verschillende complementaire behandelwijzen vertegenwoordigd (grotendeels in de psychosociale zorg). Samen met vertegenwoordigers van 5 reguliere disciplines (huisarts, medisch specialist, fysiotherapie, GZ-psycholoog, POH) werken zij aan aanpassing en uitbreiding van de bestaande <strong>COCOZ-tools<\/strong> en de implementatie ervan. De complementaire zorgverleners komen daarnaast nog apart bijeen om de onderlinge samenwerking te bevorderen. Een klankbordgroep van zowel complementaire als reguliere behandelaars (met name huisartsen en bedrijfsartsen) kijkt mee met de (tussentijdse) resultaten.<\/p>\n<p>De <strong>COCOZ Proeftuinen<\/strong> hebben geleid tot een Keuzehulp Complementaire zorg. Daarin is voor zes verschillende klachten zoals depressieve klachten, SOLK\/ALK en buikklachten bij 12 verschillende complementaire therapie\u00ebn gekeken naar wetenschappelijke onderbouwing. De Keuzehulp is hier te vinden: <a href=\"https:\/\/rbcz.nu\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Keuzehulp-Complementaire-Zorg.pdf\">Keuzehulp Complementaire Zorg<\/a> (pdf).<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Zie ook<\/strong><\/span>: <a href=\"https:\/\/www.louisbolk.nl\/projecten\/cocoz-communicatie-voor-complementaire-zorg\">www.louisbolk.nl<\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2022-2024<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> Louis Bolk Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> RBCZ (Register Beroepsbeoefenaren Complementaire Zorg)<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-3\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-3-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-3-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"3\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5>Cursus Implementatie Complementaire Zorg, een Handreiking voor Zorgprofessionals<\/h5>\n<p>In opdracht van en samen met de cursusco\u00f6rdinator van de <strong>V&amp;VN afdeling complementaire zorg<\/strong> is een cursus ontwikkeld voor zorgverleners die complementaire zorg in hun organisatie willen implementeren.<\/p>\n<p>Steeds meer zorgverleners zijn geschoold in een of meerdere complementaire interventies zoals aromazorg, handmassage of therapeutic touch. Zij zijn meestal enthousiast over het resultaat bij zorgvragers. Maar vaak is de toepassing van deze cz van hen als persoon afhankelijk en is het nog geen onderdeel van de standaardzorg.<\/p>\n<p>De hybride <strong>Cursus Implementatie van Complementaire Zorg, een Handreiking voor Zorgprofessionals<\/strong> geeft deze zorgverleners handvatten om cz te borgen in hun team, op hun afdeling of binnen de gehele organisatie. De cursus bestaat uit 3 online lessen en 1 fysieke lesdag. De cursus helpt ze om hun kennis en vaardigheden rond complementaire zorg en hun professionele enthousiasme om te zetten in een stapsgewijs implementatieplan, passend bij hun eigen werksituatie. De cursisten worden aangemoedigd om samen te werken met andere cursisten en collega\u2019s bij hun plan te betrekken. Naast de lessen krijgen zij ook individuele coaching van de docenten.<\/p>\n<p>Zie ook: <a href=\"https:\/\/www.venvn.nl\/afdelingen\/complementaire-zorg\/cursussen\/implementatie-complementaire-zorg-een-handreiking-voor-zorgprofesionals\/\">www.venvn.nl<\/a>.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2023<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> V&amp;VN afdeling complementaire zorg <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-4\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-4-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-4-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"4\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5>Handreiking Complementaire Zorg voor Kinderen in de Palliatieve Fase<\/h5>\n<p>Op 12 oktober 2023 werd de eerste <a href=\"https:\/\/palliaweb.nl\/richtlijnen-palliatieve-zorg\/richtlijn\/complementaire-zorg-(kinderen)\">Handreiking Complementaire Zorg voor Kinderen in de Palliatieve Fase<\/a> gelanceerd tijdens een online bijeenkomst van het <a href=\"https:\/\/kinderpalliatief.nl\">Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg<\/a> en het <strong>Van Praag Instituut<\/strong>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-401\" src=\"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/wp-content\/uploads\/img_content_afgerondeprojecten_kindpal.jpg\" alt=\"\" width=\"426\" height=\"306\" \/><\/p>\n<p>In de Handreiking wordt op een praktische manier beschreven welke verpleegkundige complementaire interventies voor bepaalde symptomen bruikbaar kunnen zijn en hoe ze op de juiste manier kunnen worden toegepast. De mate van scholing die nodig is om de interventies uit te voeren varieert. De interventies die behandeld worden, zijn door de werkgroep van de Handreiking gekozen op basis van relevantie volgens experts, pati\u00ebnten en naasten van pati\u00ebnten. Vervolgens is er een selectie gemaakt op toepasbaarheid en uitvoerbaarheid. Het gaat om <strong>luisteren naar muziek<\/strong>, <strong>mindfulness interventies<\/strong>, <strong>massage<\/strong>, <strong>aromazorg<\/strong>, <strong>therapeutic touch<\/strong> en <strong>healing touch<\/strong>. De Handreiking is primair bedoeld voor verpleegkundigen, zorgvrijwilligers en ouders of verzorgers.<\/p>\n<p>Deze Handreiking is een vervolg op de consensus-based Richtlijn Complementaire Zorg uit 2010. Eind 2020 heeft een verkenning plaatsgevonden naar de wens en de vorm van een herziening. De Agendacommissie richtlijnen palliatieve zorg heeft daarop besloten om twee handreikingen te maken: een voor volwassenen en een voor kinderen in de palliatieve fase. In juni 2023 is de herziene <a href=\"https:\/\/palliaweb.nl\/richtlijnen-palliatieve-zorg\/richtlijn\/complementaire-zorg\">Handreiking Complementaire Zorg voor Volwassenen in de Palliatieve Fase<\/a> uitgebracht. Nu is dus ook het deel voor kinderen herzien en gepubliceerd.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2022 - okt. 2023<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> <span lang=\"NL\">V&amp;VN<\/span> <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> <span lang=\"NL\">IKNL<\/span> <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022\u00a0<\/span>Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Pati\u00ebntenfederatie Nederland\u00a0<span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Stichting Kind en Ziekenhuis\u00a0<span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg\u00a0<span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> VGVZ\u00a0<span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> KNGF\u00a0<span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> BPSW <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> FVB<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-5\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-5-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-5-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"5\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5><span id=\"anchor_projecten_ines_01\">INES: Integrative Nursing Education Series<span><\/span><\/span><\/h5>\n<p>Veel voorkomende (chronische) klachten als pijn en angst worden vaak medicamenteus behandeld, soms met bijwerkingen, overbehandeling en hoge (maatschappelijke) kosten tot gevolg. De inzet van non-farmacologische en complementaire opties is daarom interessant, zeker als deze voldoende evidence based en veilig zijn. Binnen de verpleegkunde maakt de beweging van \u2018integrative nursing\u2019 zich daar sterk voor.<\/p>\n<p><span id=\"search_anchor_3_1_01\">In het Europese <strong>INES project<\/strong> werken verpleegkundedocenten en onderzoekers uit vier Europese landen samen<\/span>. Doel is het ontwikkelen van een handboek over integrative nursing voor docenten in het Europese verpleegkunde onderwijs, zodat toekomstige verpleegkundigen meer kennis en kunde hebben om pati\u00ebnten te begeleiden bij het veilig en effectief gebruik van non-farmacologische en complementaire interventies. Het 3-jarig project bestaat uit vier fasen.<\/p>\n<ul class=\"ul_ol_alt_number_1\">\n<li>In kaart brengen wat er in Europese landen al aan onderwijs op dit gebied gegeven wordt en een literatuur review naar onderwijsprogrammas over complementaire zorg.<\/li>\n<li>Ontwikkelen van een competentieprofiel over wat een verpleegkundige moet kunnen en kennen in relatie tot (communicatie over) complementaire zorg. Dit wordt getoetst in twee Delphi rondes onder een internationaal expert panel.<\/li>\n<li>Schrijven van het handboek, bestaande uit 3 series met elk 3-4 modules, aan de hand van het <strong>INES-model<\/strong> voor integrative nursing.<\/li>\n<li>Beschrijving van het proces met de geleerde lessen uit dit project en een routekaart naar implementatie. Het Engelstalige handboek is vrij beschikbaar als dynamisch pdf-document: zie hieronder.<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Zie ook:<\/strong><\/span> <a href=\"https:\/\/erasmus-plus.ec.europa.eu\/projects\/search\/details\/2019-1-NL01-KA203-060478\">erasmus-plus.ec.europa.eu<\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2019-2022<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> ErasmusMC Sectie Verplegingswetenschap Afdeling Interne Geneeskunde en Kinderchirurgie <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> VIA University Colleges (Denemarken) <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Karolinska Institutet Department of Neurobiology <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Care Sciences and Society (Zweden) <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> University of Iceland Faculty of Nursing and Midwivery (IJsland)<\/p>\n<p class=\"p_padding_bottom_0\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Handboek:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul class=\"ul_type_2 ul_type_2_alt_color\">\n<li><strong>Lunde A, Busch M, Gunnarsdottir TJ, Falkenberg T, van Dijk M, van der Heijden MJE.<\/strong> <em>INES Integrative Nursing, Handbook for Teachers in Nursing<\/em>. 2023 February.<br \/>\nHet <em>INES Integrative Nursing, Handbook for Teachers in Nursing<\/em> bestaat uit 3 series en in totaal 11 hoofdstukken. Elk hoofdstuk geeft informatie, lessuggesties, casussen en bronnen over integrative nursing. Serie 1 geeft inzicht in wat integrative nursing is, Serie 2 gaat in op integrative nursing in een reguliere zorgsetting en Serie 3 behandelt complementaire zorg.<br \/>\nHet <em>INES Integrative Nursing, Handbook for Teachers in Nursing<\/em> kan hier gratis worden gedownload: <a href=\"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/vpi_pdf\/pub_INES_Integrative_Nursing.pdf\">pub_INES_Integrative_Nursing.pdf<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"p_padding_bottom_0\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Wetenschappelijke publicaties:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul class=\"ul_type_2 ul_type_2_alt_color\">\n<li><strong>Gunnarsdottir TJ, Van der Heijden MJE, Busch M, Falkenberg T, Hansen T, van Dijk M, Lunde A.<\/strong> What are nursing students taught about complementary therapies and integrative nursing? A literature review. <em>EuJIM<\/em>. 2022 June; 102138. doi:\u00a0<a href=\"http:\/\/doi.org\/10.1016\/j.eujim.2022.102138\">doi.org\/10.1016\/j.eujim.2022.102138<\/a>.<\/li>\n<li><strong>Lunde A, Gunnarsdottir T, Busch M, van der Heijden MJE, Falkenberg T, van Dijk M, D\u00fcrr DW.<\/strong> Integrative nursing in Europe \u2013\u00a0A competency profile for nursing students validated in a Delphi-study. <em>Nurse Educ Today<\/em>. 2023 Mar 31; 126:105807. <a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0260691723001016?via%3Dihub\">doi: 10.1016\/j.nedt.2023.105807<\/a>. Epub ahead of print. PMID: 37060776.<\/li>\n<li><strong>Van der Heijden MJE, Busch M, Gunnarsdottir TJ, Lunde A, Falkenberg T, van Dijk M.<\/strong> Educational courses on non-pharmacologic complementary interventions for nurses across Europe: The INES mapping pilot study. <em>Nurse Educ Today<\/em>. 2022 Sep;116:105419. doi: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.nedt.2022.105419\">doi.org\/10.1016\/j.nedt.2022.105419<\/a>. Epub 2022 May 26. PMID: 35691113.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-6\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-6-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-6-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"6\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5>IMKA: Integrative Medicine bij Kanker<\/h5>\n<p><a href=\"https:\/\/kanker.nl\">Kanker.nl<\/a> is het nationale pati\u00ebnteninformatieplatform over kanker, met maandelijks 500.000 unieke bezoekers. Veel pati\u00ebnten met kanker maken gebruik van complementaire behandelopties als aanvulling op de reguliere behandeling om bijwerkingen of klachten te verlichten. Daarover gaf het platform al beperkt informatie, maar deze informatie was toe aan een update, aan een uitbreiding en een betere onderbouwing.<\/p>\n<p>In het <strong>IMKA project<\/strong> hebben <strong>Kanker.nl<\/strong>, de <strong>Verwijsgids Kanker van IKNL<\/strong> en het <strong>Consortium Integrale Zorg en Gezondheid<\/strong> informatie over 21 complementaire (zelf)zorg interventies beschreven en toegelicht met pati\u00ebntervaringen, animaties en bronnen. Er worden tips gegeven hoe pati\u00ebnten hierover met hun behandelteam in gesprek kunnen. Ook worden tips gedeeld over het vinden van betrouwbare complementaire behandelaren. Daarnaast is een expertpanel samengesteld waaraan vragen gesteld kunnen worden. Er is ook een flyer beschikbaar over complementaire zorg die gebruikt kan worden in de spreekkamer van de medisch- en verpleegkundig specialist.<\/p>\n<p>Het <strong>IMKA project<\/strong> is mogelijk gemaakt door de <strong>Stichting Alles Eruit<\/strong>, die hiervoor geld vrijmaakte uit de nalatenschap van Jikke Broxterman.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Zie ook:<\/strong><\/span> <a href=\"https:\/\/www.kanker.nl\/complementaire-zorg\">www.kanker.nl\/complementaire-zorg<\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2020-2021<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> Consortium Integrale Zorg en Gezondheid (CIZG) <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Kanker.nl <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> IKNL Verwijsgids Kanker<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-7\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-7-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-7-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"7\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5>COVICAM:\u00a0COVID en Complementaire Zorg<\/h5>\n<p>Leidt de coronacrisis ertoe dat mensen beter gaan zorgen voor hun gezondheid? Passen ze hun leefstijl aan, gebruiken ze meer vitamines, supplementen, homeopathische of antroposofische middelen om hun immuunsysteem te versterken? Wenden ze zich tot yoga en mindfulness om de stress die deze crisis brengt beter aan te kunnen? In een internationale samenwerking van het Noorse <strong>NAFKAM<\/strong>, het Zweedse <strong>Karolinska Instituut<\/strong> en het Nederlandse <strong>Consortium Integrale Zorg en Gezondheid<\/strong> (CIZG) is na de eerste coronagolf in april-juni 2020 een peiling in deze drie landen gehouden met deze vragen als leidraad. Belangrijkste conclusie is dat de eerste coronagolf niet geleid heeft tot meer gebruik van complementaire zorg.<\/p>\n<p>Een Nederlandse substudie liet zien dat in deze periode 68% van de Nederlandse ondervraagden een vorm van complementaire zorg had gebruikt. Men deed dat met name voor het algemeen welbevinden, in mindere mate voor de behandeling van acute of chronische ziekten of klachten en nauwelijks voor preventie en\/of behandeling van Covid-19.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span>\u00a0jan-nov 2020<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> Consortium Integrale Zorg en Gezondheid <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Louis Bolk Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> NAFKAM <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Karolinska Instituut<\/p>\n<p class=\"p_padding_bottom_0\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Publicaties:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul class=\"ul_type_2 ul_type_2_alt_color\">\n<li><strong>Kristoffersen AE, van der Werf ET, Stub T, Musial F, Wider B, Jong MC, Wode K, Danell JB, Busch M, Hoenders HJR, Nordberg JH.<\/strong> Consultations with health care providers and use of self-management strategies for prevention and treatment of COVID-19 related symptoms. A population based cross-sectional study in Norway, Sweden and the Netherlands. <em>Complement Ther Med.<\/em> 2022 Mar;64:102792. doi: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ctim.2021.102792\">10.1016\/j.ctim.2021.102792<\/a>. Epub 2021 Nov 23. PMID: 34826590; PMCID: PMC8609665.<\/li>\n<li><strong>Mulder LTC, Busch M, Kristoffersen AE, H\u00f6k Nordberg J, van der Werf ET.<\/strong> Prevalence and predictive factors of complementary medicine use during the first wave of the COVID-19 pandemic of 2020 in the Netherlands. <em>BMC Complement Med Ther<\/em>. 2022 Feb 15;22(1):43. doi: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/s12906-022-03528-x\">10.1186\/s12906-022-03528-x<\/a>. PMID: 35168630; PMCID: PMC8845358.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-8\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-8-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-8-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"8\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5>PrOud:\u00a0Probiotica in de Ouderenzorg<\/h5>\n<p>Diarree is een veel voorkomende bijwerking van antibiotica. Bij kwetsbare ouderen in zorginstellingen zou dit een gezondheidsrisico met zich mee kunnen brengen, zoals ondervoeding of uitdroging. Ook leidt diarree bij ouderen tot meer werk voor zorgpersoneel, dus tot extra kosten. In de <strong>proeftuin PrOud<\/strong> werd uitgezocht of het standaard inzetten van probiotica bij antibiotica geassocieerde diarree (AAD) helpt om de diarree te verminderen. Tegelijk werd er gekeken naar wat er nodig is om dit goed te implementeren.<\/p>\n<p>Op drie locaties van <strong>Rivas Zorggroep<\/strong> kregen bewoners tegelijk met de antibiotica <em>multispecies probiotica Ecologic AAD<\/em> voorgeschreven. In een periode van 8 maanden ging het in totaal om 71 bewoners. Het percentage episodes met diarree was in de probioticagroep 20% terwijl dit in de controlegroep 36% was. Dit verschil is significant. Tijdens 17\/84 episodes waarin probiotica werd gebruikt, werd alsnog diarree ontwikkeld. Van 27 bewoners zijn data beschikbaar van een episode met probiotica en een episode zonder (eigen controle). Van de 14 bewoners die eerder zonder probiotica diarree kregen van een antibioticakuur, kregen er nu 11 (78%) geen diarree na gebruik van probiotica. Doorslaggevend voor goede implementatie is dat de arts de probiotica voorschrijft, tegelijk met de antibiotica. Dat is niet vanzelfsprekend, want probiotica is geen medicijn maar een voedingssupplement. Ook een protocol voor de zorgmedewerkers voor de toediening van probiotica met meerdere \u2018als-dan\u2019 opties kan bijdragen aan implementatie.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2017-2019<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> Louis Bolk Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Rivas Zorggroep<\/p>\n<p class=\"p_padding_bottom_0\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Publicaties:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul class=\"ul_type_2 ul_type_2_alt_color\">\n<li><strong>van Wietmarschen HA, Busch M, van Oostveen A, Pot G, Jong MC.<\/strong> Probiotics use for antibiotic-associated diarrhea: a pragmatic participatory evaluation in nursing homes. <em>BMC Gastroenterol<\/em>. 2020 May 13;20(1):151. doi: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/s12876-020-01297-w\">10.1186\/s12876-020-01297-w<\/a>. PMID: 32404062; PMCID: PMC7222499.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"pg-151-9\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-151-9-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-151-9-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child\" data-index=\"9\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h5><span id=anchor_projecten_proeftuin_cz_01>Proeftuin Complementaire Zorg in de Ouderenzorg<\/span><\/h5>\n<p>Vijf zorgorganisaties op het gebied van ouderenzorg in Zuid- en Midden Nederland zijn op 1 december 2015 het project <strong>Proeftuin voor Complementaire Zorg aan Ouderen<\/strong> gestart om aanvullende zorg aan deze doelgroep in kaart te brengen en te monitoren. Het ging daarbij niet om interventies die experimenteel waren of nog nooit onderzocht, maar om voor de organisatie reeds bekende of om elders veelgebruikte interventies. De term \u2018proeftuin\u2019 slaat op het feit dat de deelnemende organisaties van elkaar wilden leren: Levert complementaire zorg een bijdrage aan de kwaliteit van leven van oudere mensen? Hoe kun je complementaire zorg het beste in de zorg verankeren? Het was voor het eerst dat een groep zorginstellingen in de ouderenzorg gezamenlijk een dergelijk onderzoek naar complementaire zorg (cz) oppakte.<\/p>\n<p>De organisaties boden tezamen een diversiteit aan interventies: (hand)massage, Tactiel Stimulering, therapeutic touch, pidjit, aromazorg, aquazorg (waaronder koele buikwassing, warmtecompres). De doelgroepen waar deze interventies aan werden aangeboden, waren ook divers: mensen met psychogeriatrie, mensen met somatische problematiek, mensen die revalideren, mensen met de ziekte van Huntington en mensen in de palliatieve fase. De voornaamste reden om deze interventies in te zetten was om mensen ontspanning te bieden, maar ook voor klachten als slaapproblemen, pijn, angst, verminderde vitaliteit en onrust.<\/p>\n<p>De <strong>Proeftuin Complementaire Zorg in de Ouderenzorg<\/strong> heeft 3 doelen:<\/p>\n<ul class=\"ul_ol_alt_number_1\">\n<li>Inventariseren welke complementaire interventies gebruikt worden, voor wie, door wie en met welk doel.<\/li>\n<li>Meten van de effecten van deze interventies middels eenvoudige meetschalen en indicatoren en observaties.<\/li>\n<li>In kaart brengen van slaag- en faalfactoren bij de implementatie van complementaire zorg.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Het project en de resultaten staan beschreven in dit <a href=\"https:\/\/louisbolk.nl\/sites\/default\/files\/publication\/pdf\/proeftuin-complementaire-zorg-de-ouderenzorg.pdf\">rapport<\/a>.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Duur:<\/strong><\/span> 2015-2018<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Projectpartners:<\/strong><\/span> Van Praag Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Louis Bolk Instituut <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Schakelring <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Raffy <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> De Riethorst Stromenland <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Groenhuysen <span style=\"color: #ff6600;\">\u2022<\/span> Nusantara<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Afgeronde projecten Hieronder volgt een overzicht van reeds afgeronde onderzoeks- en ontwikkelprojecten, projecten waaraan het Van Praag Instituut een bijdrage heeft geleverd. COMMON-studie De COMMON-studie betreft het project \u2018Make open Communication about evidence-based Complementary Medicine part of routine oncology practice; the participatory development of supporting tool\u2019. Doel van de COMMON-studie is het vergroten van de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[21],"class_list":["post-151","page","type-page","status-publish","hentry","post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":153,"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/151\/revisions\/153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vanpraaginstituut.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}